Màn đêm cứ lặng lẽ buông dần. Đêm nay sao Quỳnh Anh
cảm thấy nhớ đến cô giáo của mình thật nhiều . Bên trang
giấy trắng học trò, cô bé vội vã viết thơ về cho Cô .
Quỳnh Anh và Cô mất liên lạc vơí nhau đã hơn 2 năm, đó là
từ ngày Quỳnh Anh rời Việt Nam để định cư tại Hoa Kỳ và
cũng chính là ngày cô giáo rời Việt Nam sang du học tại Pháp.
Quỳnh Anh may mắn là đã liên lạc được với một cô bạn cùng
thời đại học bên VN . Đó là Kim Long, người bạn đang du học
tại vùng Quebec, Montreal, Canada . Cô bé mừng rỡ như bắt
được vàng khi Long đã cho Quỳnh Anh địa chỉ hiện nay của Cô
tại Việt Nam.
Những hàng chữ run run viết về hỏi thăm sức khỏe và
cuộc sống của Cô làm cho Quỳnh Anh hồi tưởng và hình dung ra
tất cả những kỷ niệm mà thầy trò đã từng gắn bó với
nhau khi còn là sinh viên dưới mái trường Đại Học Kinh
Tế (DHKT) ( Đại Học Văn Khoa cũ). Quỳnh Anh còn nhớ rõ lắm
những ngày rộn ràng bước chân vào trường. Niềm vui thi
đậu vào trường chưa dứt thì Quỳnh Anh lại gặp chuyện không
may . Nhà trường đã đưa ra kế hoạch kiểm tra ngoại ngữ của
toàn thể sinh viên. Ai mà thi qua được bài kiểm tra chất
lượng của môn tiếng Anh, thì mới được ghi danh vào các lớp
tiếng Anh của trường, bằng ngược lại sẽ bị dồn vào các
lớp tiếng Pháp và tiếng Nga . Hơn nữa, lúc đó mối quan hệ
của Việt Nam và Nga Xô khá thắm thiết, phong traò học và sử
dụng tiếng Nga bắt đầu được phổ biến rộng rãi trong
khắp tất cả các trường tiểu học, trung học và đại học. Vì
vậy DHKT không là một ngoại lệ trong vấn đề học hỏi và
tiếp thu cơ cấu phát triển kinh tế của Nga Xô, cũng như
những học thuyết và lý luận của Mác Lê Nin đã thấm nhuần
vào trong tư tưởng của hầu hết các sinh viên.
Quỳnh Anh vì đã lo luyện thi các môn Toán, Lý, Hoá để
thi vào trường nên cô bé đã lơ hẳn vốn sinh ngữ của mình.
Cô bé đã thi trượt bài kiểm tra tiếng Anh đầu năm. Như
một cơn ác mộng, Quỳnh Anh đã ngậm ngùi ghi danh vào lớp học
tiếng Pháp, mặc dù biết rằng : Tiếng Nga lúc ấy phổ biến
hơn tiếng Pháp rất nhiều . Thật ra mà nói, Quỳnh Anh hình như
chẳng có một chút cảm tình gì khi nghe người Nga nói, xem
sách và chữ của tiếng Nga . Ngày đầu tiên lên lớp tiếng
Pháp, cả lơp' vỏn vẹn khoảng 15 sinh viên, đang hồi hộp
ngồi đợi cô giáo của mình. Vài phút lơ đểnh trôi qua, bỗng
dưng cả lớp ai nấy đều tròn mắt nhìn khi thấy cô giáo
bước vào . Như một nàng kiều nữ, Cô đẹp quá ngoài sức
tưởng tượng của mọi người . Cả lơp' còn ngạc nhiên hơn nữa
khi nghe giọng nói Hà Nội thật nhẹ nhàng và ngọt ngào của Cô
cất lên. Cô giáo tự giới thiệu:
- Cô tên là: Phạm Đức Ngọc. Cô có trách nhiệm hướng
dẫn lơp' tiếng Pháp của các em trong năm học này . Cô hy
vọng là thầy trò chúng ta sẽ cùng hợp tác vui vẻ.
Phạm Đức Ngọc ! Cái tên sao mang nhiều cá tính của con
trai, mặc dù trước mắt mọi người là một cô gái mảnh khảnh
và có nét đẹp thanh tú. Quỳnh Anh ngồi chăm chú nhìn và nghe
giọng nói của Cô rồi cố mường tượng ra cô giống ai rất
quen. Cuối cùng, Quỳnh Anh đã nhẹ nhàng ghi vào tấm giấy nhỏ
và truyền sang cho Long:
- Long nè, mi có thấy cô giáo giống như nữ ca sĩ Ái Vân không ?
Long cũng gật gật ra vẽ đồng ý lắm. Quỳnh Anh liền
truyền sang cho Long thêm một mảnh giấy nhỏ khác:
- Nếu cho Quỳnh Anh một điều ước bây giờ , Quỳnh Anh
sẽ ước làm con trai để đi cua con gái Hà Nội đó.
Long không nhịn cười được khi thấy Quỳnh Anh đã
hết tập trung vào baì học.
Cô giáo thì đẹp, nói tiếng Pháp lại lưu loát như Tây,
nhưng mà bài học đầu tiên thì Quỳnh Anh thấy khó nuốt vô
cùng. Chỉ mấy câu giới thiệu, sức khỏe, tên tuổi, nhà cửa
thôi mà cả lớp cứ bập bẹ cả buổi không xong, cứ như trẻ
mẫu giáo:
- Comment- allez vous? (Bạn có khỏe
không?)
- Enchanté de faire votre connaissance (Rất hân hạnh được
biết bạn)
- Permettez - moi de me présenter (Cho phép tôi tự giới
thiệu)
- Je m' appellẹ..... (Tôi là......)
- Comment vous vous applez? (Bạn tên chỉ)
- Òu est ce que vous habitez? (Bạn sống ở đâủ)
v.v.......
Tan lớp học rồi mà trong đầu Quỳnh Anh cứ bị lẩn quẩn
với cái mớ chữ bòng bong ấy, tự hỏi không biết luật lệ
của nó ra sao ? Thật ra là sự khởi đầu thấy khó hơn học
tiếng Anh. Các anh bạn cùng lớp mặt mày bơ phờ, hình như
cũng đang cùng một tâm sự nên đưa mắt nhìn về Quỳnh Anh
như muốn tìm thấy sự đồng cảm. Chỉ có mỗi con nhỏ Long là
nhe răng cười vui vẻ vì nó đã được học cái mớ chữ ấy
từ hôì còn ở tiểu học.
Những ngày học kế tiếp, thật sự cũng chưa tìm
được sự hứng thú và tiến bộ gì cả, Quỳnh Anh bắt đầu
lo lắng và sợ hãi, mặc dù được rất nhiều bạn bè động
viên, và mua cho Quỳnh Anh nhiều sách vở, tranh ảnh, và tapes
trong việc tự học. Một tuần lễ trôi qua, thấy có sự không
cân bằng giữa một số bạn đã học tiếng Pháp từ nhỏ và
phần đông là chưa biết gì cả, cho nên Cô giáo đã đưa ra ý
kiến dạy kèm thêm cho chúng tôi 2 giờ mỗi tuần. Chúng tôi ai
nấy đều phấn khởi lên hẳn với sự giúp đỡ của Cô giáo .
Thế là mỗi sáng thứ năm, không trang trọng như các ngày
thường, cô giáo cũng trong những chiếc áo thun và quần Jean
như đám học trò. Nhìn Cô thấy thân thiện và gần gủi hơn.
Có khi vì bận rộn quá, Cô mang cả bánh mì sandwiche vào lớp,
vừa ngồi giảng baì vưà ăn trông Cô rất ư là tự nhiên.
Không biết tự bao giờ đám học trò đã thật sự quấn
quít bên cô Ngọc. Có khi Cô vì bận rộn không đến trường
được, thế là cả đám kéo đến nhà quấy cô giáo . Nhà của
cô chỉ là một căn phòng nhỏ ở khu Cư Xá giành cho giáo viên.
Vậy mà cả đám cũng chen chút kéo bàn ghế, ngồi quây quần
bên Cô để nghe Cô giảng bài . Đến nơi rồi mới biết thế
giới của cô thật là nhỏ bé. Thầy thì đang du học bên Liên
Xô, xung quanh góc phòng nhỏ bé này chỉ có Cô và đứa con trai
nhỏ 7 tuổi, Bé Cún.
Quỳnh Anh là đứa học trò thân vơí Cô nhất. Cô bé
khéo nịnh này dĩ nhiên là mau mắn chiếm được tình cảm của
cô giáo . Nhưng cô thương và quý Quỳnh Anh ở chỗ cô bé rất
sáng, tiếp thu bài vở nhanh lẹ hơn các bạn còn lại . Hơn nữa
Quỳnh Anh lại hay có những nụ cười rất hóm hỉnh khi các bạn
trai bị cô giáo tra tấn. Những lúc ấy, Quỳnh Anh và Cô hay
đưa mắt nhìn nhau, rồi cứ tủm tỉm cười . Trong cách dùng của
tiếng Pháp, có sự phân chia rõ ràng danh từ giống đực và
danh từ giống cái: nếu danh từ được quy định là giống cái
thì phía trước được kèm theo chữ la .... ex: la table, la voiture
( xe hơi).... Còn ngược lại thì tiếp đầu ngữ là le ... ex: le
chien (con chó).... Có một lần trong giờ học , Cô gọi bạn
Tuấn:
- Này em dịch lại đoạn conversation ấy, xem ý noí gì.
Anh Tuấn tuy đã lớn, nhưng vẫn còn bị đỏ mặt mỗi khi
bị chọc quê . Anh chậm rãi dịch thật kỹ đoạn văn ấy . Đến
đoạn gặp chữ la Police, Anh thật thà dịch ra là BÀ CẢNH SÁT.
Cô giáo và Quỳnh Anh không nhịn được mà cươì ngất đi . Anh
Tuấn biết là đang bị quê lắm, nên Anh đưa mắt to thao láo
nhìn về Quỳnh Anh như muốn ăn tươí nuốt sống. Biết vậy,
ngay sau khi lớp tan học, Quỳnh Anh ôm cặp chạy xuống bãi đậu
xe thật nhanh, bỏ lại tiếng kêu inh ỏi của Anh Tuấn:
- Quỳnh Anh, Quỳnh Anh,..... đợi chút đi .
Trên đường về nhà, Quỳnh Anh lẩm bẩm:
- Sao mình thật ghét con trai có cái tên: Anh Tuấn, mà
cứ gặp hoài không biết nữa ? Con trai có tên Anh Tuấn
thường làm cho Quỳnh Anh cảm thấy người ấy rất kiêu
ngạo .
Đã gần được 3 tháng, tình cảm của Cô Ngọc và chúng
tôi ngày càng thắm thiết hơn. Gần kề ngày lễ Hiến Chương
Nhà Giáo, Quỳnh Anh cùng bạn bè đóng góp tiền lại để mua
một món quà, định làm một sự ngạc nhiên lớn cho Cô . Mua quà
cho Cô thật là khó lắm, vì hầu như về đơì sống vật
chất, cô chẳng thiếu thứ gì, toàn sài đồ sang mang nhãn
hiệu của Pháp. Nghĩ đi nghĩ lại, Quỳnh Anh đề nghị mua cho Cô
một đôi giày cao gót.
Không biết sao Anh Tuan cũng có hứng thú trong việc mua
giày cho Cô (?) Một buổi chiều mà gần như đang vào Thu,
những
lá vàng nhẹ rơi thật nhiều trên đường phố, Anh Tuấn cùng
Quỳnh Anh và Thu thả xe đạp dọc theo đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa,
ngang qua các trường Trung Học Marie Curie và Lê Quý Đôn, cùng
ngắm nhìn các nữ sinh trong các tà áo dài trắng đẹp ngây
ngất. Chúng tôi lặng lẽ đưa mắt nhìn nhau trong niềm cảm xúc
khó tả. Dọc theo đường Lê Thánh Tôn, thật là nhiều hàn g
giày nôí tiêp' nhau . Lang thang qua từng tiệm một, Quỳnh Anh
vừa bị mỏi chân vừa phải thử hết đôi giày này đến đôi
giày khác mà Anh Tuấn ra lệnh. Lựa cả buổi rồi mà vẫn chưa
được đôi nào thấy ưng ý, Quỳnh Anh bắt đầu nhõng nhẽo:
- Nè Anh Tuấn, em đau chân lắm rồi đó nha . Anh coi
chừng lát là phải cõng em về đó.
- Trời ơi, kiên nhẫn tí xíu đi cô bé. Chút nữa mua
xong anh dắt mấy đứa ra ăn bánh cuốn.
Quỳnh Anh nghe vậy mặt sáng rỡ lên, rồi tiếp:
- Là anh hứa đó nha . Mà ăn xong phải được uống nước
long nhãn phải không ?
- I da, coi bộ đói bụng quá rồi hả Quỳnh Anh. Em lúc nào
cũng mắt bự hơn cái bao tử. Lát mà bỏ thừa nữa là cho
Quỳnh Anh trả tiền hết đó nha . Chịu không cô nương ?
- Anh đừng lo . Chiều nay có ngồi tới tối, em cũng ráng
ăn hết.
Đi hết tất cả các tiệm, sau cùng chúng tôi lại quay
trở lại cái tiệm đầu tiên, và chọn được một đôi khá
xinh và cũng phù hợp với túi tiền. Lựa được một đôi
giày như vậy, ai cũng thấy phấn khởi và hình như quên cả
đói . Nói gì chớ, Quỳnh Anh cứ vờ vờ đi bộ theo Anh Tuấn
và Thu về hướng những tiệm ăn như là đang vô tình. Anh
Tuấn biết ý mà, nên đưa chúng tôi vào ăn một bữa no căng
cả bụng. Lúc ấy trời cũng bắt đầu nhá nhem tối, Anh Tuấn
trao cho Quỳnh Anh đôi giày và dặn kỹ gói ghém cho cẩn thận.
Chúng tôi chia tay và cùng ra về.
Bao nhiêu chuẩn bị cho ngày lễ 20 tháng 11 rồi cũng
đến. Quỳnh Anh trong bộ áo dài trắng xóa, hai tay ôm hoa tươi
và gói quà, nhưng mà chân lại bước hơi khập khểnh vì đôi
dày cao ghót bắt đầu làm cho cô bé đau chân. Như đã dặn
trước, tất cả con gái hôm nay đều mặc áo dài, còn con trai
thì mặc quần tây và áo sơ mi trắng. Con trai cũng có trách
nhiệm đi đón từng bạn gái một ở tận nhà. Còn Quỳnh Anh
thì được miễn, vì bố của Quỳnh Anh luôn là tài xế cho
Quỳnh Anh trong những ngày lễ lớn. Đó là một niềm hảnh
diện, cũng như sự chăm sóc tận tình hơn là đón cô gái út
tan học đúng giờ, cho cô bé khỏi la cà đi chơi trong những
ngày lễ lớn.
Cô Ngọc hôm nay cũng trong chiếc áo dài gấm màu vàng anh
rất là rực rỡ. Chúng tôi lại tìm được ở Cô một nét
đẹp dịu hiền và thùy mị hơn so vơí những ngày thường đi
học, mà Cô luôn luôn trong các bộ y phục kiểu Tây Phương.
Quỳnh Anh ngồi nhìn Cô ngây ngất, thoáng dựt nảy mình khi Anh
Tuấn hình như đã nhìn thật lâu về phía mình. Quỳnh Anh vội
mang hoa tươi và quà để lên bàn, lúc đó cả lơp' cũng đứng
dậy, bên lời chúc của Anh Tuấn thật truyền cảm đến với
Cô giáo trong ngày lễ.
Quỳnh Anh ôm bó bông và món quà lên tặng Cô . Cả hai
đều xiết chặt lấy nhau như là cô cháu thân thiết. Và đây
cũng là lần thứ hai Cô nói tiếng Việt thật nhiều để cảm
ơn sự quí mến của chúng tôi giành cho Cô . Đôi mắt của Cô
bỗng long lanh hẳn lên, có phải chăng đó là những giòng lệ
như đang được Cô cố chặn lại (?) Cô thật sự tìm được
một nguồn tình cảm ấm áp từ đám học trò, nó đã che lấp
một phần nào những tháng ngày cô đơn lạnh lẽo khi không có
Thầy ở bên cạnh. Một phút lơ đểnh, Quỳnh Anh thầm nghĩ:
- Thầy Thành đang làm luận án tiến sĩ ở nước ngoài
có biết hay chăng Cô Ngọc đã có tụi em đây này ?
Hôm ấy thật là vui lắm, Cô Ngọc cho nghỉ học, thầy
trò quấn quít bên nhau nghe Cô kể truyện về thời gian Cô du
học ở bên Pháp. Quỳnh Anh nghe say mê và hình dung ra như đang
được đứng trước tháp Effel, được đi ngang qua dòng sông
Sene và Nhà thờ : Notre Dame, vào thăm các tòa lâu đài cổ xưa
của các đời vua chúa, đi về vùng Cognac, xứ xở nổi tiếng
về trồng nho và sản xuất rượu vang... Nghe Cô kể thật là mê
lắm, mọi người đêù mơ ước có một lần bước chân đến
Pháp. Trong niềm hân hoan của ngày lễ, chúng tôi rơì lớp học
kéo ra phía Hồ Con Rùa, để cùng Cô chụp những tấm hình kỷ
niệm. Thấm thoát vậy mà một, hai năm học cùng Cô đã trôi
qua . Năm thứ ba bước vào ngành, lớp học tiếng Pháp đã
được tách rạ Quỳnh Anh và một số bạn theo học ngành Kinh Tế
Du Lịch thì vẫn được Cô hướng dẫn học tiếp. Năm ấy,
Quỳnh Anh thường hay tránh né những cuộc đối thoại riêng, vì
sợ Cô sẽ hỏi thăm đến anh bạn trai của Quỳnh Anh. Có lần Cô
thẳng thắn hỏi thăm Quỳnh Anh:
- Quỳnh Anh à, bữa nào dắt anh bạn trai mà cứ hay thập
thò ngoài cửa lớp đón em tan học đến nhà cô chơi .
Quỳnh Anh đỏ mặt định lắc đầu, thì Cô liền tiếp:
- Này đừng có nói là anh trai của em đó nha cô bé. Gần
đây Cô thấy em hơi lạ đó, có vẻ không tập trung mấy
mỗi khi tan học. Nói cho Cô biết bạn ấy tên gì và đang
học ngành gì hả ?
Quỳnh Anh hết chối nên thành thật trả lời:
- Anh ấy tên là Tuấn Anh cô ạ, đang theo học ngành Kinh
tế Ngoại thương và hơn em một khóa .
Cô Ngọc tủm tỉm cười rồi tiếp:
- Không Anh Tuấn thì giờ lại Tuấn Anh hả em. À, em làm
Cô nhớ đến Anh Tuấn, không biết hiện giờ anh ta ra sao ?
Hết làm cái đuôi của Quỳnh Anh rôì hả ?
- Tụi em vẫn thường gặp nhau trong thư viện đấy Cô .
Anh ấy giờ đang học ngành Quản Trị Kinh Doanh, và học giỏi
lắm, mấy cô đi theo quá trơì đó Cô ạ. Anh ấy làm cái
đuôi cho em mỏi chân rồi .
Năm học cuối cùng tại trường, Quỳnh Anh được biết
sắp sửa phải đi định cư với chị gái của mình tại Mỹ, nên
cô bé bắt đầu lơ là trong việc học tiếng Pháp. Thay vào
đó, Quỳnh Anh đã chuyển sang học tiếng Anh trở lại . Lúc này
Quỳnh Anh thường ghé nhà của Cô nhiều hơn, cả hai thường lái
xe xuống chợ Bến Thành mua sắm, hoặc lang thang tìm mấy
tiệm ăn ngon. Hơn nữa, thầy Thành đã xong luận án tiến sĩ
và đã trở về. Thầy và Cô sống rất là hạnh phúc và đã
sanh thêm một bé trai rất là dễ thương. Ai cũng có thể thấy
rằng Thầy và Cô rất là đẹp và xứng đôi, mỗi khi cả hai
bước chân vào trường. Đó cũng là những ấn tượng đẹp
nhất về Thầy và Cô mà Quỳnh Anh còn giữ mãi trước khi ra
đi .
Quỳnh Anh và Cô Ngọc chia tay nhau trong sự quyến luyến
như chị em ruột thịt. Cô lúc nào cũng động viên cho Quỳnh Anh
thật nhiều:
- Quỳnh Anh à, em là một đứa con gái thông minh và
nhiều nghị lực lắm. Cho nên qua Mỹ, em ráng học cho giỏi và
vẫn gặt hái được nhiều thành công trong học tập. Và Cô
tin là em sẽ đạt được như vậy . Cô sẽ qua Pháp du học
một năm. Hy vọng là thầy trò mình luôn giữ được liên
lạc với nhau em nhé.
Quỳnh Anh ôm chầm lấy Cô :
- Em chúc Cô và Thầy luôn mãi mãi hạnh phúc.
Thời gian đã thấm thoát trôi qua nhanh quá ! Ba năm, Quỳnh
Anh không nhận được tin gì của cô giáo nữa sau 1 năm sống
ở Mỹ. Không biết Cô đã như thế nào, đời sống ra sao ?
Quỳnh Anh bàng hoàng khi nhận được lá email từ nhỏ Kim Long:
- Nhỏ nè, Long nghe nói Cô Ngọc và Thầy Thành đã ly dị
rồi, nghe nói Thầy Thành đã có một người đàn bà khác,
khi Cô Ngọc trong thời gian du học tại Pháp.
Sự thật sao mà khó tin lắm, nhưng nó là sự thật.
Người cô giáo mà Quỳnh Anh thấy như một sự hoàn hảo sao lại
chịu tấm bi kịch này . Có phải người ta thường nói: "Xa
mặt cách lòng." Cô đã từng đợi Thầy 3 năm, sao chỉ có
một năm đợi Cô, mà Thầy đã rẽ bước ?
Tối nay tất cả những kỷ niệm về người cô giáo mà
Quỳnh Anh thương yêu nhất cứ lãng vãng mãi trong đầu . Thơ
đã dài hơn 3 trang giấy, Quỳnh Anh muốn viết thật nhiều,
gợi lại cho Cô những kỷ niệm thật vui vẻ, để cho Cô có
những thoáng quên đi sự thật phũ phàng mà Cô đang chịu
đựng.
Minnesota, 12/18/96
Thương nhớ về Cô Quỳnh Anh
Bethi